Vrouwen waren vroeger hysterisch. Tenminste, dat dachten ze.

Of hoe vrouwenklachten jarenlang werden weggewuifd als “typisch vrouwengedoe”.

Vroeger kregen vrouwen met allerlei klachten nogal snel het label hysterisch. Had je pijn, stemmingswisselingen, benauwdheid, vermoeidheid, verdriet of klachten rond je cyclus?

Dan kon dat zomaar onder hysterie vallen.

Niet omdat men precies wist wat er aan de hand was. Eerder omdat vrouwenklachten lange tijd niet serieus genoeg werden onderzocht.

En ja, dat klinkt bizar. Maar het wordt nog gekker.

Hysterie kwam letterlijk van de baarmoeder

Het woord hysterie komt van het Griekse woord hystera, wat baarmoeder betekent. In de oude medische wereld werd geloofd dat de baarmoeder door het lichaam kon “zwerven” en zo klachten kon veroorzaken. Denk aan pijn, benauwdheid, angst, stemmingswisselingen of flauwvallen.

Kort gezegd: als een vrouw zich niet goed voelde, kreeg haar baarmoeder soms gewoon de schuld. Nou, lekker dan.

En toen kwam het vibrator-verhaal

Er is ook een bekend verhaal dat artsen bij vrouwelijke hysterie behandelingen gaven waarbij seksuele ontlading verlichting moest geven. De vibrator wordt daarbij vaak genoemd als medisch hulpmiddel.

Daar is historisch gezien wel discussie over. Niet alles aan dat verhaal is zo zwart-wit bewezen als het soms online wordt verteld. Maar dat er vroeger op een nogal vreemde manier naar vrouwenlichamen en vrouwenklachten werd gekeken, is wel duidelijk.

Alsof een vrouw met klachten niet eerst goed begrepen moest worden, maar vooral “even opgelost”.

En daar zit precies het pijnlijke stuk.

Vrouwenklachten werden vaak niet begrepen

Waar we nu woorden hebben als cyclusklachten, PMS, hormonale schommelingen, endometriose, stressbelasting, zenuwstelsel en perimenopauze, werd vroeger veel sneller gedacht: ze is emotioneel, zwak, overgevoelig of hysterisch.

Gelukkig zijn we inmiddels een heel stuk verder.

Maar laten we eerlijk zijn: veel vrouwen horen nog steeds zinnen als:

“Dat hoort erbij.”

“Dat hebben alle vrouwen.”

“Neem maar een pijnstiller.”

“Je bent gewoon druk.”

“Het zal wel stress zijn.”

En kijk, stress kan zeker meespelen. Hormonen ook. Leefstijl ook. Slaap, voeding, spanning, alles hangt met elkaar samen. Maar dat betekent niet dat je klachten maar normaal moet vinden.

Vaak voorkomend is niet hetzelfde als normaal

Veel vrouwen hebben menstruatiepijn, PMS, cravings, migraine, stemmingswisselingen of extreme vermoeidheid rond hun cyclus. Maar dat iets vaak voorkomt, betekent niet automatisch dat het normaal is.

We hebben jarenlang geleerd dat menstrueren nou eenmaal vervelend hoort te zijn. Dat je “gewoon pech hebt” als je elke maand krom ligt van de pijn, compleet leeg bent of jezelf niet herkent in de week voor je menstruatie.

Maar je lichaam geeft niet voor niets signalen af.

Je cyclus vertelt vaak meer over je stressniveau, energie, leefstijl en herstel dan veel vrouwen doorhebben. Natuurlijk heeft iedereen weleens een mindere maand of wat meer last van hormonen. Dat is heel normaal. Maar structureel pijn hebben, uitgeput raken of volledig ontregelen rond je cyclus is niet iets wat je alleen maar hoeft weg te slikken en te negeren.

En nee, je hoeft niet meteen alles medisch te maken

Dit betekent niet dat elke kramp meteen groot alarm is. Ook niet dat je nooit een pijnstiller mag nemen. Soms wil je gewoon functioneren. Klaar.

Maar het betekent wél dat je jezelf serieus mag nemen als je elke maand merkt dat je lijf keihard protesteert.

Niet met: “Ach, hoort erbij.”

Maar met: “Wat probeert mijn lijf mij eigenlijk duidelijk te maken?”

Dat is al een hele andere manier van kijken.

Van hysterie naar luisteren naar je lijf

Wat ik zo interessant vind aan dit onderwerp, is dat het laat zien hoe lang vrouwenlichamen zijn bekeken door een bril die niet altijd klopte.

Eerst was het hysterie. Later was het aanstellerij. Nu wordt het soms nog steeds platgeslagen als drukte, stress of pech.

Terwijl veel vrouwen diep vanbinnen allang voelen dat er iets niet klopt.

Je bent niet gek als je elke maand verandert in iemand die je zelf niet herkent. Je bent niet zwak als je pijn hebt. Je stelt je niet aan als je moe, opgeblazen, prikkelbaar of compleet leeg bent.

Je lijf praat. Alleen hebben we jarenlang geleerd om daar overheen te leven.

Gelukkig verandert er iets

Er komt steeds meer aandacht voor vrouwengezondheid. Voor menstruatie, hormonen, stress, perimenopauze, pijnklachten en de invloed van leefstijl. Dat is goed. Echt.

Maar we zijn er nog niet.

Want zolang vrouwen nog steeds denken dat ze zich niet moeten aanstellen, blijven ze te lang rondlopen met klachten die aandacht verdienen.

En misschien is dat wel de belangrijkste les uit dat hele hysterie-verhaal.

Vrouwen waren vroeger niet hysterisch.

Er werd gewoon te weinig geluisterd.